Thể chế BIM của Nhật Bản đang ở đâu

1“BIM bắt buộc” là hai câu chuyện khác nhau

Nhầm lẫn phổ biến nhất khi bàn về chính sách BIM ở Nhật là gộp hạ tầng và công trình xây dựng làm một. Hai chế độ khác nhau ở cơ quan phụ trách, ở mức độ ràng buộc và ở tiến độ.

2Tháng 4/2026: thẩm tra bản vẽ BIM bắt đầu

Thay đổi lớn nhất ở phía xây dựng là “thẩm tra bản vẽ BIM” (BIM図面審査), bắt đầu từ ngày 01/4/2026. Nó cho phép nộp hồ sơ thẩm định xây dựng (建築確認) bằng bản vẽ xuất ra từ mô hình BIM, và MLIT đã ban hành hướng dẫn cùng sổ tay trước khi chế độ có hiệu lực.

Bên nộp hồ sơ cần khoảng ba thứ: vận hành BIM đáp ứng tiêu chí nhập/xuất (入出力基準), bản cam kết phù hợp (適合誓約書) cho việc đó, và bản vẽ xuất ra theo chuẩn thể hiện hồ sơ thẩm định (確認申請図書表現標準). Các buổi tập huấn cho phía thẩm tra — cơ quan hành chính được chỉ định và tổ chức thẩm định kiểm tra được chỉ định (特定行政庁・指定確認検査機関) — cũng đã được tổ chức trước ngày bắt đầu.

Nhưng thứ đang được thẩm tra vẫn là “bản vẽ”.

Bản thân mô hình BIM không phải đối tượng thẩm tra; giai đoạn này kiểm tra tính nhất quán của bản vẽ xuất ra từ BIM. Sự phân biệt đó là trọng tâm của mục sau.

3Tiếp theo là “thẩm tra dữ liệu”

“Tầm nhìn tương lai và lộ trình cho BIM xây dựng” (建築BIMの将来像と工程表) của MLIT coi thẩm tra bản vẽ là bước trung gian. Hướng đi cuối cùng là thẩm tra chính dữ liệu BIM thay vì bản vẽ. Vì vậy việc chuẩn hóa dữ liệu thuộc tính và một CDE cho hồ sơ thẩm định (確認申請用CDE, môi trường dữ liệu dùng chung) đang được chuẩn bị song song.

• Danh mục thuộc tính chuẩn Ver2.0 (標準属性項目リスト, tháng 3/2026) — chia thành tập chung, thiết kế kiến trúc, kết cấu và cơ điện
• Đặc tả CDE cho hồ sơ thẩm định — môi trường chung để trao đổi dữ liệu nộp và thẩm tra
• Chuẩn bàn giao tham số kết cấu của JSCA — do Hiệp hội Tư vấn Kết cấu Nhật Bản chuẩn bị riêng

Đặc biệt đáng chú ý là Danh mục thuộc tính chuẩn có một tập riêng về kết cấu. Dữ liệu kết cấu hiện chưa thuộc đối tượng thẩm tra, nhưng điều đó nghĩa là những mục nào được chở đi, và dưới tên gì, đã bắt đầu được ấn định thành văn bản.

4Các chương trình hỗ trợ

Chính vì BIM cho công trình xây dựng không bắt buộc nên cấu trúc chính sách là khuyến khích bằng trợ cấp. “Dự án tăng tốc BIM xây dựng” (建築BIM加速化事業) của năm tài chính 2023–2024 đã được tổ chức lại từ năm tài chính 2025 thành “Dự án xúc tiến GX・DX xây dựng” (建築GX・DX推進事業) và tiếp tục dưới tên đó. Việc mua phần mềm, đào tạo và các dự án mẫu nằm trong danh mục được hỗ trợ.

5Điều này có nghĩa gì với kết cấu và cốt thép

Từ đây trở đi là quan điểm của chúng tôi. Xin đọc tách bạch với các mục dữ kiện phía trên.

Thẩm tra bản vẽ BIM hiện xoay quanh những bản vẽ mà hồ sơ thẩm định xây dựng yêu cầu, và chi tiết bố trí cốt thép không thuộc đối tượng thẩm tra. Sẽ là không chính xác nếu phóng đại điều này thành “sắp tới cốt thép cũng bị thẩm tra”.

Tuy nhiên hướng đi thì rõ. Sự dịch chuyển là từ “bản vẽ là hồ sơ có hiệu lực” sang “dữ liệu là hồ sơ có hiệu lực”, và trong dịch chuyển đó việc chuẩn hóa dữ liệu thuộc tính đang tiến hành với phần kết cấu nằm trong. Khoảnh khắc dữ liệu trở thành hồ sơ có hiệu lực, câu hỏi không còn là có mô hình hay không mà là các giá trị trong mô hình đó có đúng không.

Cốt thép là mảng khó kiểm chứng điều đó nhất. Cách hiểu về mối nối, neo và lớp bê tông bảo vệ vốn khác nhau, còn tại nút liên kết thì khó phán đoán xung đột nếu chỉ nhìn bản vẽ. Khi quy định bắt đầu đòi dữ liệu, việc bạn đã sẵn sàng hay chưa phụ thuộc vào việc trước đó có tích lũy dữ liệu ấy hay không.

Quy định chưa hỏi tới cốt thép. Nhưng đợi nó hỏi rồi mới chuẩn bị thì đã muộn.